Follow by Email

Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018


Πέμπτη, 19 Απριλίου 2018

Πως κάνουμε ένα παιδί να συγκεντρωθεί

Ορισμένα παιδιά καταφέρνουν και παραμένουν συγκεντρωμένα για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ενώ κάποια άλλα συνομήλικά τους σε σταθερή βάση φαίνεται ότι δεν έχουν την ίδια ικανότητα.
Αυτό είναι κάτι που εύκολα παρατηρούν οι δάσκαλοι, οι οποίοι αν τους ρωτήσετε θα σας πουν ότι όταν ξεκινά το διάλειμμα κάποια παιδιά έχουν ολοκληρώσει τις εργασίες τους, ενώ κάποια άλλα (συνήθως τα ίδια) συνεχίζουν να ασχολούνται με αυτό που τους έχουν αναθέσει.

Αν και είναι γεγονός ότι αυτή η διαφορά είναι λίγο ως πολύ έμφυτη στα παιδιά – όπως άλλωστε συμβαίνει με πολλά θέματα της ανάπτυξης – εν τούτοις υπάρχουν μέθοδοι για να βοηθήσετε το παιδί σας να μην παρουσιάζει μεγάλη διαφορά από το μέσο όρο της ηλικίας του. Τις πιο πολλές φορές αυτό που κουράζει το παιδί και το κάνει να αποπροσανατολίζεται είναι το περιβάλλον. Για παράδειγμα είναι πολύ δύσκολο για ένα μικρό παιδί να κάθεται για πολλές ώρες στο θρανίο.
Επίσης έχει αποδειχθεί ότι ορισμένα παιδιά ενώ έχουν την ικανότητα να συγκεντρωθούν δεν το κάνουν γιατί ανακαλύπτουν κάτι στο περιβάλλον τους το οποίο είναι πιο ενδιαφέρον (όπως πχ. η νέα τους κασετίνα, το πολύχρωμο τετράδιο ενός συμμαθητή κλπ). Αν έχετε ένα παιδί το οποίο δύσκολα καταφέρνει να συγκεντρωθεί, τότε ασφαλώς θα έχετε πρόβλημα στο να διαβάσει τα μαθήματά του ή να κάνει τις εργασίες που του έχουν ανατεθεί. Ενώ το αφήνετε να γράψει την εργασία που του ανέθεσε η δασκάλα του, το «τσακώνετε» να παίζει με τα παιχνίδια του. Διαβάστε παρακάτω μερικά χρήσιμα τιπς που σίγουρα θα σας βοηθήσουν.
Μην υποχρεώνετε το παιδί να μελετήσει αμέσως μετά το σχολείο. Τα παιδιά έχουν την ανάγκη να ξεκουράζονται τόσο σωματικά όσο και πνευματικά. Λίγη ώρα παιχνιδιού θα τα δώσει τη δυνατότητα να διοχετεύουν την επιπλέον ενέργεια που τα κατακλύζει και δεν τα αφήνει να καθίσουν ήρεμα να διαβάσουν. Να είστε όσο μπορείτε κοντά του. Όση ώρα μελετάει το παιδί και κάνει τα μαθήματά του, φροντίστε να βρίσκεστε με κάποιο τρόπο δίπλα του, όχι όμως ως μπαμπούλας! Αφήστε το για παράδειγμα να μελετήσει στο τραπέζι της κουζίνας, ενώ εσείς μαγειρεύετε. Είναι καλύτερο από το να το αφήνετε μόνο στο δωμάτιό του. Δείξτε του ενδιαφέρον. Πείτε του να σας μιλήσει για την άσκηση την οποία βλέπετε ότι προσπαθεί να λύσει. Αν του έχει ανατεθεί μια εργασία η οποία απαιτεί να διαβάσει αρκετές σελίδες ή ένα μικρό βιβλίο, καθίστε μαζί του πριν ξεκινήσει το διάβασμα και συζητήστε. Δείτε μαζί το εξώφυλλο και ξεφυλλίστε το τυχόν εικόνες.
Ζητήστε από το παιδί με βάση αυτές να μαντέψει την πλοκή. Κατά την ανάγνωση, ρωτήστε το παιδί πώς εξελίσσεται η ιστορία κι αν προβλέπει κάτι για το τι θα γίνει παρακάτω. Όσο πιο έντονα καταφέρετε να το κάνετε να σκεφτεί την ιστορία, με τόσο μεγαλύτερο ενθουσιασμό θα ασχοληθεί! Μην αφήνετε να διαβάσουν ενώ είναι πεινασμένα. Το μυαλό για να λειτουργήσει χρειάζεται ενέργεια. Μην ξεχνάτε ότι αν το παιδί πεινάει κάθε λίγο θα αφήνει τα βιβλία του και θα τρέχει στην κουζίνα.
Μπορείτε επίσης να βάλετε απαλή κλασική μουσική στο δωμάτιο που διαβάζει το παιδί. Επιστημονικές έρευνες έχουν δείξει πως βοηθάει τα παιδιά να παραμένουν συγκεντρωμένα για μεγαλύτερα χρονικά διαστήματα.
Εάν παρόλες τις προσπάθειές σας βλέπετε ότι το παιδί εξακολουθεί να χαζεύει, και δυσκολεύεται πραγματικά να συγκεντρωθεί, τότε ίσως θα πρέπει να ζητήσετε την βοήθεια ειδικού.
Πηγή: iPaideia.gr

Το σχολείο πρέπει να προσφέρει όχι μόνο γνώσεις αλλά και κοινωνικοποίηση. Δάσκαλοι παιδαγωγούν, γονείς αντιπαιδαγωγούν.

   Το έναυσμα, για το κείμενο, μου δόθηκε από περιστατικό που εξελίχθηκε σε αίθουσα του σχολείου. Μαθητής ο οποίος είχε αγοράσει ένα πλαστικό αυγό, το γέμιζε με νερό από το μπουκάλι του και κατέβρεχε στο πρόσωπο και στα ρούχα, μέσα στην ώρα του μαθήματος, ενοχλώντας τους συμμαθητές του. Η δασκάλα ακούγοντας τις διαμαρτυρίες των μαθητών πήρε το πλαστικό αυγό από τον μαθητή. Στο τέλος του ωραρίου ο μαθητής παραπονέθηκε στην μητέρα του και η μητέρα ζήτησε τον λόγω από την δασκάλα γιατί πήρε το αυγό από το παιδί της. Η δασκάλα προσπάθησε να της εξηγήσει αλλά η μητέρα αμετακίνητη στην άποψη της. Δεν είναι το μοναδικό περιστατικό που με προβλημάτισε το τελευταίο χρονικό διάστημα. Σε παλαιότερες εποχές οι γονείς έπαιρναν ολοκληρωτικά το μέρος των εκπαιδευτικών, δείχνοντας μια ιδιαίτερα αυστηρή συμπεριφορά απέναντι στα παιδιά τους. Σήμερα η εικόνα αυτή έχει αντιστραφεί. Οι γονείς υπερασπίζονται τα παιδιά τους ακόμη και όταν αυτά έχουν άδικο. Την χρυσή τομή δε θα μπορέσουμε να την εφαρμόσουμε ποτέ.
Αν η σχέση ανάμεσα στην οικογένεια και στο σχολείο δεν υπάρχει, αν αυτοί οι δυο θεσμοί δεν συνεργάζονται σε ζητήματα διαπαιδαγώγησης των μαθητών τότε δεν μπορεί να αλλάξει η σημερινή κατάσταση στην παιδεία. 
Η κατάσταση επιβαρύνεται περισσότερο από το ότι πολλοί γονείς δεν βάζουν στα παιδιά του όρια. Το παιδί θεωρεί ερχόμενο στο σχολείο ότι τα πάντα του ανήκουν ότι μπορεί να κάνει τα πάντα ανεξέλεγκτο όπως ακριβώς συμπεριφέρεται και στο σπίτι υπό την ανοχή των γονέων. Τα παιδιά λοιπόν δεν μαθαίνουν από μικρά να λειτουργούν σε ένα πλαίσιο αξιών. Αν ο εκπαιδευτικός ανακαλύψει την έλλειψη και προσπαθήσει να επέμβει, παρεμβαίνει ο γονέας λοιδορώντας τον. Έτσι καλλιεργείται η έλλειψη σεβασμού και ανευθυνότητας.
Αν οι γονείς δεν μεταδίδουν την αξία της ευθύνης στα παιδιά τους, αν τα δικαιολογούν όταν κάνουν λάθη, τότε αυτά αύριο δεν θα μπορούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα, να πάρουν δημιουργικές αποφάσεις, να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση.
Το σχολείο δεν παρέχει μόνο γνώσεις, προσφέρει και κοινωνικοποίηση. Οι μαθητές πρέπει να διδάσκονται σε αυτό κανόνες συμπεριφοράς, συνεργασίας, αλληλοσεβασμού. Πως όμως αυτό να γίνει κατανοητό στον μαθητή, όταν προσφέρεται από την μια από τον δάσκαλο και καταπατάται, απορρίπτεται, απαξιώνεται από την άλλη από τον γονέα;
Τι παράδειγμα πήρε ο μαθητής του παραπάνω περιστατικού από την συμπεριφορά της μητέρας του; Ότι έδωσε ένα μάθημα στην δασκάλα που τόλμησε να τον επαναφέρει στην τάξη. Το ίδιο θα κάνει και σε ανάλογο περιστατικό αύριο-μεθαύριο. Θα έρθει όμως μια μέρα που τόσο αυτή η μητέρα όσο και ο μαθητής αυτός στο μέλλον θα αντιμετωπίσουν προβλήματα που δεν θα μπορούν να λυθούν και τότε ίσως λειτουργώντας προφητικά ο μαθητής αυτός με την όχι και τόσο κατάλληλη αγωγή στραφεί εναντίον της ίδια του της μητέρας. Αιτία όμως για την συμπεριφορά του δεν είναι ο ίδιος αλλά η μητέρα που με τον τρόπο της, την έλλειψη βαθιάς σκέψης για την διαπαιδαγώγηση του παιδιού της το οδηγεί σε λάθος δρόμους. Από την συμπεριφορά αυτών των γονέων που καθημερινά διογκώνεται όλο και περισσότερο το αντίκτυπο θα φανεί στην κοινωνία σε λίγα χρόνια.

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2018

10 σημάδια που δείχνουν ότι ένα παιδί χρειάζεται όρια.

Οι υπερβολικά επιεικείς γονείς που τα επιτρέπουν όλα, δε βάζουν όρια, δεν θέτουν και δεν τηρούν συγκεκριμένους κανόνες (αλλά ακόμα κι αν βάλουν εκ των υστέρων, στην απόγνωσή τους, κάποιον κανόνα τον καταπατούν πολύ γρήγορα) και που υποχωρούν στη γκρίνια ή τα ξεσπάσματα θυμού του παιδιού τους, είναι αυτοί που με τη συμπεριφορά τους δημιουργούν ένα κακομαθημένο παιδί.
Αν οι γονείς δίνουν από πολύ νωρίς μεγάλη δύναμη στο παιδί και του μαθαίνουν να επικεντρώνεται στον εαυτό του, ευνοώντας την ανάπτυξη του εγωισμού, ενώ παράλληλα δεν του μαθαίνουν να λειτουργεί συνεργατικά και σε ένα ορισμένο πλαίσιο κανόνων που λαμβάνουν υπόψιν τους και τις ανάγκες των άλλων, το παιδί γίνεται κακομαθημένο.
Τα παρακάτω χαρακτηριστικά συνάδουν με αυτά ενός κακομαθημένου παιδιού και μαρτυρούν πως το παιδί χρειάζεται όρια:
1. Δεν ακολουθεί τους κανόνες, δε συμμορφώνεται με λογικές προτάσεις
2. Δεν αντιδρά στο ‘μη’, ‘όχι’, ‘σταμάτα’ ή άλλες εντολές
3. Διαμαρτύρεται για όλα
4. Επιμένει να γίνουν τα πράγματα όπως το ίδιο θέλει
5. Έχει άδικες ή υπερβολικές απαιτήσεις από τους άλλους
6. Δε σέβεται τα δικαιώματα των άλλων
7. Προσπαθεί να ελέγχει τους άλλους
8. Νευριάζει εύκολα
9. Γκρινιάζει και έχει συχνά ξεσπάσματα θυμού
10. Διαρκώς διαμαρτύρεται ότι βαριέται
Δρ Λίζα Βάρβογλη, Ph.D. Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

Τετάρτη, 4 Απριλίου 2018


Μεγάλη Τετάρτη: Το ΄Αγιο Ευχέλαιο.

Το απόγευμα της Μεγάλης Τετάρτης τελείται το μυστήριο του Μεγάλου Ευχελαίου.Κατά τη διάρκεια του, διαβάζονται επτά Ευαγγέλια και επτά Ευχές. Με αυτό τον τρόπο ευλογείται το λάδι με το οποίο ο ιερέας «σταυρώνει» τους πιστούς στο μέτωπο, στο πιγούνι, στα μάγουλα και στις παλάμες.
Το ευχέλαιο, που γίνεται στις εκκλησίες, σε μερικούς τόπους, γινόταν και στο σπίτι. Στα αντικείμενα που ευλογούνται στη διάρκεια αυτής της τελετής, αποδίδεται ξεχωριστή θεία ιδιότητα και δύναμη.
Το ευχέλαιο μπορεί να πραγματοποιηθεί και άλλες μέρες του χρόνου και εκτός του ναού, αν ζητηθεί από κάποιον. Το λάδι του ευχελαίου θεωρείται θεραπευτικό. Κατά τη διάρκεια του μυστηρίου που διαβάζονται τα επτά Ευαγγέλια ο ιερέας, όπως και πολλοί πιστοί, ανάβουν ένα κερί για κάθε Ευαγγέλιο.

Έθιμα της Μεγάλης Τετάρτης
Σε πολλές περιοχές της χώρας μας, πολλές γυναίκες πηγαίνουν στη λειτουργία της Μεγάλης Τετάρτης με μια σουπιέρα αλεύρι που έχουν στερεώσει μέσα 3 κεριά. Αυτά τα κεριά τα καίνε κατά τη διάρκεια του μυστηρίου και το αλεύρι το χρησιμοποιούν για να φτιάξουν τα Πασχαλινά Κουλουράκια.
Παλαιότερα, τη Μεγάλη Τετάρτη παρασκευαζόταν και η νέα ζύμη. Επειδή, πίστευαν ότι η ζύμη του ψωμιού κάποια στιγμή μπορεί να χάσει τη δύναμη και την καθαρότητά της, την μεγάλη Τετάρτη φρόντιζαν να την ανανεώνουν.
Στη Σπάρτη, τρώνε κάθε πρωί, ένα κομμάτι από αυτό το αλεύρι. Τότε παρασκευάζεται και η νέα ζύμη, το προζύμι της χρονιάς.
Η ζύμη του ψωμιού, μπορεί λόγω πολυκαιρίας και μακρόχρονης χρήσης να χάσει την αρχική της δύναμη και καθαρότητα. Για αυτό πρέπει να ανανεωθεί και να αποκτήσει νέα πλήρη δύναμη.
Στην Αθήνα, τη Μεγάλη Τετάρτη, η εκκλησάρισσα, πήγαινε από σπίτι σε σπίτι και μάζωνε αλεύρι και το ζύμωνε χωρίς προζύμι. Ο παπάς, ακουμπούσε απάνω το Σταυρό με το Τίμιο Ξύλο και το ζυμάρι ανέβαινε. Αυτό θα ήταν το προζύμι της χρονιάς. Η εκκλησάρισσα το μοίραζε κατόπιν στα σπίτια. Με αυτό, ζυμώνουν και τις κουλούρες της Λαμπρής.
Πηγή: vimaorthodoxias.gr

Κυριακή, 25 Μαρτίου 2018

Παραδοσιακή φορεσιά

 Η παραδοσιακή μας φορεσιά τι συμβολίζει ;

Φουστανέλα σημαίνει πολύπτυχη λευκή βαμβακερή ανδρική φούστα και οι πτυχές – δίπλες που έχει αριθμούν τις 400, όσα και τα χρόνια της τουρκικής σκλαβιάς. Το λευκό χρώμα που κυριαρχεί σε όλη την ευζωνική στολή συμβολίζει την αγνότητα των εθνικών αγώνων. 
Η φέρμελη είναι το γιλέκο του εύζωνα. Αποτελεί το δυσκολότερο, όσον αφορά την κατασκευή του, κομμάτι της ευζωνικής στολής. Διαθέτει λευκά και επίχρυσα νήματα, με τα οποία απεικονίζονται σχέδια λαογραφικής σημασίας. Ένα από αυτά αποτελούν τα αρχικά Χ και Ο, τα οποία θεωρείται ότι αντιστοιχούν στις λέξεις χριστιανός και ορθόδοξος. 
Η μαύρη φούντα που κρέμεται από το κόκκινο φάριο (ή φάρεο) θεωρείται ότι συμβολίζει το δάκρυ του Χριστού στη Σταύρωση. 
Τα τσαρούχια είναι τα υποδήματα του εύζωνα. Χαρακτηριστικό κομμάτι των τσαρουχιών αποτελούν οι μαύρες φούντες στις οποίες καταλήγουν οι μύτες τους. Θεωρείται πως η αρχική τους χρήση ήταν να κρύβονται σε αυτές μικρά κοφτερά αντικείμενα που θα μπορούσαν αιφνιδιαστικά να τραυματίσουν τον εχθρό σε μία μάχη «σώμα με σώμα». Άλλη άποψη είναι ότι οι φούντες προστάτευαν τα δάχτυλα των ποδιών από το χιόνι και τα κρυοπαγήματα.


Σάββατο, 24 Μαρτίου 2018

Ευαγγελισμός της Θεοτότου

Σήμερα η εκκλησία μας γιορτάζει το χαρμόσυνο μήνυμα της θείας ενσάρκωσης, που με τόσο σαφή τρόπο μας το παρουσιάζει ο ευαγγελιστής Λουκάς στο Ευαγγέλιο του (κεφ. Α' στίχ. 26-38). Την ήμερα αυτή, ο θεόσταλτος αρχάγγελος Γαβριήλ παρουσιάζεται στην Παρθένο Μαρία, στη Ναζαρέτ και της ανήγγειλε ότι θα γεννήσει το Σωτήρα του κόσμου, τον Ιησού Χριστό. Και Όταν η Παρθένος αναρωτήθηκε πώς ήταν δυνατό να συλλάβει χωρίς άνδρα, ο αρχάγγελος της απάντησε ότι «το Άγιο Πνεύμα θα έλθει σε σένα και η δύναμη του Υψίστου θα σε επισκιάσει» Τότε η σεμνή κόρη, η Παρθένος Μαρία, του απάντησε ταπεινά. «Ιδού λοιπόν, η δούλη του Κυρίου. Ας γίνει το θέλημα Εκείνου». και καθώς ο Γαβριήλ εξαφανίστηκε από μπροστά της, συντελέστηκε το μεγαλύτερο μυστήριο της ανθρωπότητας. με τρόπο υπερφυσικό, η Παρθένος συνέλαβε στην άχραντη κοιλιά της, τον Υιό και Λόγο του Θεού. Εκείνον πού με την εκούσια θυσία του επάνω στο Σταυρό, έσωσε το ανθρώπινο γένος από τον αιώνιο θάνατο και την καταστροφή στην οποία είχε οδηγηθεί μετά την πτώση των πρωτοπλάστων από τον παράδεισο και την εμφάνιση της αμαρτίας στον κόσμο.

Αξίζει, όμως, να δούμε πως οι εμπνευσμένοι υμνωδοί της Εκκλησίας μας έψαλαν το κοσμοσωτήριο άγγελμα: «Σήμερον χαράς Ευαγγέλια παρθενική πανήγυρις τα κάτω τοις άνω συνάπτεται• ο Αδάμ καινουργείται η Εύα της πρώτης λύπης ελευθερούται και η σκηνή της καθ' ημάς ουσίας τη θεώσει του προσληφθέντος φυράματος ναός Θεού κεχρημάτικεν. Ω μυστήριον! ο τρόπος της κενώσεως άγνωστος, ο τρόπος της συλλήψεως άφραστος. Άγγελος λειτουργεί τω θαύματι παρθενική γαστήρ τον Υίόν υποδέχεται, Πνεύμα άγιον καταπέμπεται Πατήρ άνωθεν ευδοκεί, και το συνάλλαγμα κατά κοινήν πραγματεύεται βούλησιν εν ω και δι' ου σωθέντες, συνωδά τω Γαβριήλ, προς την Παρθένον βοήοωμεν χαίρε, κεχαριτωμένη, ο Κύριος μετά σου, εξ ης ή σωτηρία, Χριστός ο Θεός ημών, την καθ' ημάς προσλαβόμενος φύσιν προς εαυτόν έπανήγαγεν». 

Οι αρχές της εορτής του Ευαγγελισμού δεν είναι επακριβώς γνωστές. Το γεγονός ότι η Αγία Ελένη έκτισε στη Ναζαρέτ βασιλική, στην οποία περιλαμβανόταν κατά παράδοση ο οίκος της Θεοτόκου, όπου αυτή δέχθηκε τον Ευαγγελισμό, επέδρασε ίσως στη σύσταση τοπικής εορτής. Οι πρώτες μαρτυρίες περί αυτής ευρίσκονται στον Άγιο Πρόκλο, Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, το 430 μ.Χ. και στο Πασχάλιον Χρονικόν (624 μ.Χ.), όπου χαρακτηρίζεται ως συσταθείσα στις 25 Μαρτίου από τους θεοφόρους δασκάλους. Η μεγαλοπρεπής πανήγυρη του Ευαγγελισμού ετελείτο από τους Βυζαντινούς στο ναό των Χαλκοπρατείων, όπου παρίσταντο και οι αυτοκράτορες.

Ἀπολυτίκιον  
Ἦχος δ’.
Σήμερον τῆς σωτηρίας ἡμῶν τό Κεφάλαιον, καί τοῦ ἀπ᾽ αἰῶνος Μυστηρίου ἡ φανέρωσις· ὁ Υἱός τοῦ Θεοῦ, Υἱός τῆς Παρθένου γίνεται, καί Γαβριήλ τὴν χάριν εὐαγγελίζεται. Διό καὶ ἡμεῖς σὺν αὐτῷ τῇ Θεοτόκῳ βοήσωμεν· Χαῖρε Κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ.

Ο ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΜΟΣ της Θεοτόκου (παρουσίαση για παιδιά)

Εννέα μήνες πριν από τη Γέννηση του Χριστού, στις 25 Μαρτίου, έχουμε τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, δηλαδή την καλή είδηση (Ευαγγέλιο) που πήρε η Παναγία από τον Άγγελο ότι θα φέρει στον κόσμο τον Σωτήρα Χριστό. Η γιορτή αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες και σημαντικότερες Δεσποτικές γιορτές, γι’  αυτό και η Εκκλησία ψάλλει: «Σήμερον τς σωτηρίας μν τό κεφάλαιον καί τοπ’ αἰῶνος μυστηρίου  φανέρωσις…». Δηλαδή, σήμερα είναι η αρχή της σωτηρίας μας με το να φανερωθεί σε αγγέλους και ανθρώπους το μυστικό σχέδιο που υπήρχε ανέκαθεν στον νου του Θεού, για να σώσει τον άνθρωπο. Ποιο δηλαδή; Η ενανθρώπηση του Υιού Του, του δεύτερου Προσώπου της Αγίας Τριάδος, του Ιησού Χριστού.
Και περίμενε αιώνες ολόκληρους ο Θεός να βρεθεί η κατάλληλη κόρη, που θα δεχθεί κιόλας να γίνει Μητέρα του Υιού Του. Η ταπείνωσή της και η καθαρότητα ήταν αυτά που τράβηξαν το βλέμμα του Θεού πάνω της και, όταν ήρθε η κατάλληλη ώρα, στάλθηκε ο Αρχάγγελος Γαβριήλ να της φέρει το μήνυμα με τον χαιρετισμό: «Χαρε Κεχαριτωμένη,  Κύριος μετά σο». «Να χαρείς, εσύ που έχεις γεμίσει από τη Χάρη και τα χαρίσματα του Θεού και ο Θεός να είναι μαζί σου και είσαι η πιο ευλογημένη απ’ όλες τις γυναίκες, γιατί θα γεννήσεις τον Σωτήρα του κόσμου». Και από τη στιγμή που η Μαριάμ είπε το «δού  δούλη Κυρίου…»  «Είμαι η δούλη του Κυρίου, ας γίνει όπως είπες», ήρθε μέσα της το Άγιο Πνεύμα και άρχισε η σύλληψη και η αύξηση του Θεανθρώπου Χριστού.

Διήγηση από το Ευαγγέλιο:
Ο Άγγελος Γαβριήλ στάλθηκε από τον Θεό στην Ναζαρέτ, στην Μαρία, μια αγνήκόρη, που ήταν μνηστευμένη με έναν άντρα από το γένος του Δαβίδ, ο οποίος ονομαζόταν Ιωσήφ. Ο άγγελος μπήκε στο σπίτι της και της είπε:
– Χαίρε κεχαριτωμένη, ο Κύριος είναι μαζί σου.
Η Μαρία, μόλις είδε τον άγγελο ταράχτηκε πολύ από τα λόγια του και σκεφτότανμόνη της τι να σήμαιναν τα λόγια αυτά και ο χαιρετισμός του. Τότε ο άγγελος της είπε:
– Μην φοβάσαι Μαρία, γιατί ο Θεός σ’ έκρινε άξια για μια μεγάλη ευλογία. Θα γεννήσεις γιο και θα του δώσεις τ’ όνομα Ιησούς. Αυτός θα είναι μέγας για την αγιότητα Του και το έργο Του. Θα ονομαστεί Υιός του Θεού και θα του δοθεί ο
θρόνος του προπάτορά του Δαβίδ. Θα βασιλέψει στους αιώνες και η βασιλεία του δεν θα έχει τέλος.
– Και πώς θα συμβούν αυτά, αφού δεν έχω άντρα; ρώτησε τον άγγελο η Μαρία.
– Πνεύμα Άγιο θα σε επισκεφτεί και θα σε περιβάλει και η δύναμη του Ύψιστου Θεού θα σε σκεπάσει και θα σε προστατέψει. Γι’ αυτό και το παιδί που θα γεννηθεί από σένα θα είναι άγιο και αναμάρτητο. Να και η Ελισάβετ, η συγγενής σου θα
γεννήσει και αυτή ένα γιο στα γεράματα της, επειδή τίποτα δεν είναι αδύνατο για τον Θεό.
– Είμαι η δούλη του Κυρίου. Ας γίνει αυτό που θέλει και διατάζει ο Κύριος.
Λίγο μετά απ’ αυτό το γεγονός, δηλαδή τον Ευαγγελισμό, η Μαρία πήγε σε μια ορεινή πόλη της Ιουδαίας όπου έμεναν ο Ζαχαρίας και η Ελισάβετ. Μπήκε στο σπίτι τους και μόλις χαιρέτησε, η Ελισάβετ αισθάνθηκε το παιδί να σκιρτάει μέσα στα
σπλάχνα της. Τότε την φώτισε το Άγιο Πνεύμα και φώναξε με χαρά:
– Ευλογημένη να είσαι ανάμεσα στις γυναίκες και ευλογημένος καρπός της κοιλίας σου!
Έμεινε μαζί τους περίπου τρεις μήνες και γύρισε έπειτα στο σπίτι της.

Τετάρτη, 28 Φεβρουαρίου 2018

To παιδί μου μπερδεύει το 3 με το ε είναι σημάδι δυσλεξίας;

Υπάρχουν και άλλες αντίστοιχες ενδείξεις;
Ένα παιδί μπορεί κατά την γραφή να μπερδεύει το 3 με το ε.
Αυτό όμως σαν μοναδικό σύμπτωμα δεν είναι ικανό να μας οδηγήσει στη διάγνωση της δυσλεξίας. Μην ξεχνάτε οτι η Δυσλεξία είναι ένα σύνδρομο (δηλαδή ένα…
σύνολο συμπτωμάτων), που περιλαμβάνει και άλλα συμπτώματα, όχι μόνο μαθησιακής φύσεων. Ένα άτομο μπορεί να έχει κάποια απο αυτά τα συμπτώματα και όχι απαραίτητα όλα.
Η ακόλουθη λίστα ελέγχου μπορεί να δείξει αν ένα παιδί (6+ ετών) είναι Δυσλεκτικό ή όχι.
Δεν είναι απαραίτητο ότι ένα παιδί θα έχει όλες αυτές τις δυσκολίες. Ωστόσο, αν αυτές οι δυσκολίες εξακολουθούν να υφίστανται και πέρα από την ηλικία στην οποία ένα παιδί πρέπει να τις έχει ξεπεράσει, τότε ενδέχεται να έχει Δυσλεξία και οι γονείς θα πρέπει να απευθυνθούν σε έναν ειδικό.
Όταν το παιδί διαβάζει:•Μπερδεύει γράμματα που μοιάζουν οπτικά: “π” – “τ”, “ξ” – “ζ”, “α” – “ο”;
•Μπερδεύει γράμματα που μοιάζουν ακουστικά: “φ” – “θ”, “δ” – “β”, “σ” – “ζ”;
•Αντιστρέφει τη λέξη: “αν” – “να”, “όλα” – “άλο”;
•Μετακινεί γράμματα μέσα στη λέξη: “καρέκλα” – “καλέκρα”, “πληρώνω” – “πρηλώνω”;
•Διαβάζει μια λέξη σωστά και στη συνέχεια του κειμένου τη διαβάζει λάθος;
•Μετακινεί τις λέξεις μέσα στην πρόταση: ” Η μπάλα είναι κάτω απο το τραπέζι.” – “Το τραπέζι είναι κάτω απο τη γάτα.”;
•Μπερδεύει μικρές λεξούλες μεταξύ τους: “από”, “προς”, “οτι”, “που”;
•Χάνει συχνά την σειρά την οποία διαβάζει και πάει στην πιο κάτω και μετά επιστρέφει στην πιο πάνω ή μπερδεύεται;
•Διαβάζει κανονικά αλλά δεν καταλαβαίνει τι λέει το κείμενο;
Όταν το παιδί γράφει (ακόμη και μετά απο συχνές επαναλήψεις και καθοδηγήσεις):
•Δεν ξέρει αν πρέπει να χρησιμοποιήσει το δεξί ή το αριστερό του χέρι;
•Δεν χρησιμοποιεί τα κεφαλαία γράμματα ή τα τοποθετεί σε λάθος θέσεις (π.χ. μέσα στην πρόταση);
•Τα γράμματα και οι αριθμοί που γράφει είναι δυσανάγνωστοι;
•Κολλάει όλες τις λέξεις μαζί χωρίς να αφήνει περιθώρια και οι γραμμές, που γράφει, έχουν κατεύθυνση προς το κάτω ή προς το πάνω μέρος της σελίδας;
•Παραλείπει τα σημεία στίξεως ή τα τοποθετεί σε λάθος σημείο μέσα στην παράγραφο;
Διάφορα συμπτώματα:
•Υπάρχει οικογενειακό ιστορικό Δυσλεξίας ή Μαθησιακών Δυσκολιών ή σχετικών προβλημάτων;
•Είχε αργή ανάπτυξη;
•Διασπάται εύκολα η προσοχή του;
•Μπερδεύει το “αριστερό” με το “δεξί, την “ανατολή” με τη “δύση”, το “πάνω απο” με το “κάτω απο”;
•Πιάνει το μολύβι πολύ σφιχτά ή με περίεργο τρόπο;
•Δυσκολεύεται να μάθει την ώρα; Δυσκολεύεται να δέσει τα κορδόνια του;
•Δυσκολεύεται αν συγκρατήσει στη μνήμη του γραπτές λέξεις ή οδηγίες για σύντομο χρονικό διάστημα;
•Εμφανίζει μεικτή πλευρίωση (π.χ. χρησιμοποιεί το δεξί χέρι για να γράφει, το αριστερό για να κόβει, το αριστερό πόδι για να κλωτσάει);
•Δυσκολεύεται όταν αντιγράφει απο τον πίνακα;
•Μπερδεύει τα μαθηματικά σύμβολα (το μείον με το σύν); Δυσκολεύεται να ακολουθήσει πάνω απο μία εντολές τη φορά;
•Δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει το λέξικό ή τον τηλεφωνικό κατάλογο;
•Δυσκολεύεται να ακολουθεί μια λογική εξέλιξη σε χρόνο (ημέρες / μήνες /) ή την αλφαβήτα ή τους αριθμούς;
Όσο πιο σύντομα διαγνωσθεί η Δυσλεξία, τόσο πιο έγκυρα και ασφαλώς θα βοηθηθεί το παιδί στο σπίτι και στο σχολείο. Παρόλο που δεν υπάρχει θεραπεία για τη Δυσλεξία, η έρευνα έχει δείξει πως με την κατάλληλη βοήθεια και καθοδήγηση οι δυσκολίες μπορούν να ξεπεραστούν ως ένα βαθμό.

Σύλα Πέτρου, Λογοπαθολόγος – Λογοθεραπεύτρια

Τετάρτη, 7 Φεβρουαρίου 2018

Καλοί και κακοί βαθμοί: Τι πρέπει να λέμε στο παιδί;

Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τους καλούς ή κακούς βαθμούς των μικρών μας στο σχολείο; Είναι καλό να τα ενθαρρύνουμε στο κυνήγι του «άριστα»; Πόσο «κακός» είναι ένας «κακός μαθητής»;

Τι άλλο έχει σημασία στη σχολική τους επίδοση πέρα από τους βαθμούς; Πώς μπορούμε να τα βοηθήσουμε να βελτιωθούν;


Έχουμε τόσες προσδοκίες από τα παιδιά μας! Αγχωμένοι για το μέλλον τους, για την επαγγελματική τους αποκατάσταση, συνειδητά ή ασυνείδητα, πολλοί γονείς αγωνιούμε υπερβολικά για τις σχολικές επιδόσεις των παιδιών μας, με αποτέλεσμα να τα σπρώχνουμε στο «κυνήγι» του άριστα, δηλαδή στη βαθμοθηρία, θεωρώντας ότι έτσι θα μάθουν τον τρόπο να τα βγάζουν πέρα αργότερα στην άκρως ανταγωνιστική κοινωνία μας. Κι ας έχουμε όλοι υπόψη μας πληθώρα παραδειγμάτων που επιβεβαιώνουν ότι η άριστη επίδοση στο σχολείο δεν εξασφαλίζει απαραίτητα μια μελλοντικά επιτυχημένη ζωή! Για μην επεκταθούμε δε στα πλείστα παραδείγματα μέτριων μαθητών ή ακόμα και με αποτυχίες στη σχολική επίδοση (βλέπε Αλβέρτος Αϊνστάιν) που στη ζωή τους αποδείχτηκαν μεγαλοφυΐες.
Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να αντιμετωπίσουμε τη σχολική επίδοση των μικρών μαθητών μας πάνω απ’ όλα με ψυχραιμία, έχοντας λογικές απαιτήσεις από εκείνα, γιατί από την καλή επίδοση και την αγάπη για τη μάθηση μέχρι την υπερβολή της βαθμοθηρίας υπάρχει μια απόσταση.

Για «καλό» και για «κακό»…
Είτε ο μαθητής σας φέρει από το σχολείο άριστα είτε όχι, δεχτείτε το με ψυχραιμία, χωρίς να υπερτιμάτε το γεγονός και χωρίς να πιστεύετε ότι η «τιμή» της οικογένειάς σας εξαρτάται από αυτό. Όπως και να ‘χει, θυμηθείτε ότι η σχολική βαθμολογία:
– Επηρεάζει την εικόνα που σχηματίζει το ίδιο το παιδί για τον εαυτό του. Για παράδειγμα, η κακή βαθμολογία πιθανά να του δημιουργεί αισθήματα απογοήτευσης, ότι δεν μπορεί να τα καταφέρει σε τίποτα, ότι δεν είναι ικανό, δεν αξίζει κλπ. Από την άλλη, δεν αποκλείεται το «άριστα» να του δημιουργεί αισθήματα έντονου ανταγωνισμού με τους άλλους, υπέρμετρο εγωισμό, αλλά και υγιή φιλοδοξία, πίστη στον εαυτό του, στις ικανότητές του.
– Συμβάλλει στη σχέση και στην εικόνα που έχει το παιδί συνολικά για το σχολείο, αλλά και γενικότερα στην αγάπη του για τη μάθηση.
– Δεν αποκλείεται ένας κακός βαθμός με τον κατάλληλο χειρισμό από το δάσκαλο και τους γονείς, χωρίς να δημιουργηθεί φόβος στο μαθητή, να συμβάλλει στο να μάθει μέσα από τα λάθη του, να τα προσεγγίσει, να ενεργοποιηθεί περισσότερο, να δείξει μεγαλύτερη επιμονή και υπομονή, να θέσει στόχους.

Σχολική επίδοση: Δεν είναι μόνο οι βαθμοί!
Καλός μαθητής δεν είναι μόνο εκείνος που παίρνει πάντα άριστα, αλλά κι αυτός που γενικά στη σχολική του επίδοση:
– Έχει γενικά μια ικανοποιητική επίδοση στα σχολικά μαθήματα, όχι απαραίτητα άριστη, κυρίως χωρίς σημαντικά μαθησιακά κενά.
– Είναι συνεπής στις σχολικές του υποχρεώσεις, κάνει τα μαθήματα του, δεν ξεχνά ό,τι πρέπει να έχει μαζί του καθημερινά στο σχολείο κλπ. Δείχνει επιμέλεια για τις εργασίες του, δηλαδή παίρνει στα σοβαρά τη δουλειά που έχει να κάνει φροντίζοντας κάθε λεπτομέρεια.
– Οργανώνει το διάβασμά του, δηλαδή έχει σύστημα και πρόγραμμα στον τρόπο που μελετά. Έχει την ικανότητα να πειθαρχεί στις υποχρεώσεις του, π.χ. αντιλαμβάνεται ότι πρέπει να τελειώσει τα μαθήματά του πριν ασχοληθεί με κάτι άλλο.
– Δέχεται κάθε χρήσιμη καθοδήγηση ή συμβουλή από το δάσκαλό του κι από το γονιό που επιβλέπει τη μελέτη του. Προσεγγίζει τα λάθη του, την αποτυχία του σε ένα μάθημα χωρίς φόβο και μαθαίνει μέσα απ’ αυτά. Έχει υπομονή στο να ξεπερνά τις δυσκολίες, δεν εγκαταλείπει εύκολα τις προσπάθειές του.
– Μπορεί να συγκεντρώσει την προσοχή του για μεγάλο διάστημα σε αυτό που κάνει. Προσέχει στην τάξη, είναι συγκεντρωμένος στο μάθημα, δε μιλάει, δεν αφαιρείται, εκφράζει τις απορίες του.
– Σέβεται τους συμμαθητές του. Υπακούει τους κανόνες του σχολείου. Δείχνει καλή συμπεριφορά μέσα κι έξω απ’ το σχολείο.

Στο κυνήγι του άριστα!
Τι συνέπειες όμως μπορεί να έχει αυτό σ’ ένα μαθητή;
– Να μην έχει, πέρα από το να καρπώνεται βαθμούς, κανένα άλλο ενδιαφέρον για να αποκτήσει περισσότερες γνώσεις απ’ αυτές που απαιτούνται για να αποδείξει στο δάσκαλό του ότι είναι διαβασμένο.
– Να δημιουργηθούν πιθανά τα θεμέλια για ένα μελλοντικό μονόπλευρο ενήλικο άτομο που θα έχει ως μοναδικό ενδιαφέρον και στόχο το κυνήγι της καλής επίδοσης στη δουλειά του, το «μπράβο» του εργοδότη του, χωρίς καμία διάθεση να αντλήσει κάτι περισσότερο απ’ αυτή.
– Η στάση των γονιών να ενθαρρύνουν το παιδί τους το κυνήγι του άριστα πιθανά να μεταφέρεται και να γίνεται αποδεκτό όταν είναι σε μικρή ηλικία, προκειμένου να ευχαριστήσει τις απαιτήσεις τους, δηλαδή να δώσει χαρά στη μαμά και στον μπαμπά. Όμως, είναι εξίσου πιθανό σε μεγαλύτερες ηλικίες να δημιουργηθεί και να εκδηλωθεί από το μαθητή αντίδραση γι’ αυτή την πίεση, με αρνητικές συνέπειες στη σχολική του επίδοση και γενικά στη στάση του προς το σχολείο.

Άλλο καλοί βαθμοί κι άλλο εξυπνάδα…
Έχετε υπόψη σας ότι επιστημονικές έρευνες έχουν αποδείξει ότι δεν υπάρχει μόνο ένα είδος ευφυΐας, αλλά πολλά. Με άλλα λόγια, κάθε άτομο έχει τις δικές του μοναδικές ικανότητες, το δικό του τύπο νοημοσύνης, π.χ. άλλοι τα καταφέρνουν καλύτερα στο χειρισμό της γλώσσας, άλλοι στους μαθηματικούς υπολογισμούς, άλλοι στο συντονισμό των σωματικών κινήσεων κλπ. Έτσι, κάθε παιδί είναι καλό σε κάποιους τομείς και λιγότερο σε άλλους. Και είναι αυτές ακριβώς οι ικανότητες και οι αδυναμίες κάθε ατόμου που το κάνουν διαφορετικό και μοναδικό, και όχι «εξυπνότερος», «καλός ή κακός μαθητής». Λανθασμένοι χαρακτηρισμοί που πιθανά να αποθαρρύνουν ένα παιδί ακόμα περισσότερο, το αποκαρδιώνουν και ενδεχομένως να περιορίζουν τους «ορίζοντές» του.


Γιατί παίρνει κακούς βαθμούς;
Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορεί να κάνουν ένα παιδί να έχει αρνητική στάση προς το σχολείο, να είναι αδιάφορο και ενώ όλοι το χαρακτηρίζουν ως «πανέξυπνο» η σχολική του επίδοση να είναι κάτω από το μέτριο. Πρέπει οι γονείς να ανακαλύψουν τι φταίει ή ακόμα πόσο συνυπεύθυνοι είναι οι ίδιοι για τη χαμηλή σχολική επίδοση. Για παράδειγμα, μήπως:
– Η κακή σχέση που τυχόν έχει το παιδί με τους συμμαθητές του παίζει κάποιο ρόλο;
– Κάποια δυσαρέσκεια προς το δάσκαλο;
– Τα ενδιαφέροντά του δεν καλύπτονται από το σχολικό πρόγραμμα και τα μαθήματα ή οι πολλές ώρες ενασχόλησης με αυτά, έχουν ως αποτέλεσμα να τα βρίσκει ανιαρά; Πιθανά μια καλύτερη ισορροπία ανάμεσα στις εξωσχολικές δραστηριότητες και τις υποχρεώσεις του σχολείου να φέρουν καλύτερα αποτελέσματα.
– Το παιδί δεν έχει ένα δικό του σταθερό χώρο μέσα στο σπίτι για τη μελέτη και γενικότερα δεν υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για μελέτη στο σπίτι, π.χ. ανοιχτή τηλεόραση, φασαρία, το αδερφάκι που παίζει στον ίδιο χώρο κλπ.
– Δεν κοιμάται όσες ώρες πρέπει, δεν ξεκουράζεται αρκετά ώστε να πηγαίνει στο σχολείο με καθαρό μυαλό;
– Φεύγει από το σπίτι χωρίς να έχει φάει ένα καλό και σωστό πρωινό, η έλλειψη του οποίου αποδεδειγμένα επηρεάζει τη σχολική απόδοση και την απόσπαση της προσοχής;

Πώς θα το βοηθήσετε;
– Μην παραλείπετε να εκφράζετε συχνά στο παιδί σας την ικανοποίησή σας, την περηφάνια σας για κάθε του προσπάθεια, ακόμα κι αν επιδεικνύει μέτριους βαθμούς, δίνοντας έμφαση στα δυνατά σημεία της επίδοσής του. Πείτε του ότι έχει τις δυνατότητες να τα καταφέρει ακόμα καλύτερα.
– Δώστε έμφαση στο κομμάτι της μάθησης όχι του βαθμού, στο να αγαπήσει το παιδί την κατάκτηση της γνώσης ως αξία ζωής κι όχι να τη βλέπει ανταγωνιστικά.
– Δείξτε ενδιαφέρον για όλα όσα συμβαίνουν και μαθαίνει το μικρό σας στο σχολείο, χωρίς να περιορίζεστε στην ερώτηση «τι βαθμό πήρες σήμερα;» όταν επιστρέφει στο σπίτι. Αντίθετα, ρωτήστε το «τι καινούργιο έμαθες σήμερα;», «τι σου κίνησε το ενδιαφέρον και θα ήθελες να το ψάξεις και να μάθεις κάτι παραπάνω γι’ αυτό;», «πώς πέρασες με τους συμμαθητές σου;», «τι δυσκολίες συνάντησες στα σημερινά μαθήματα;».
– Με τη συμπεριφορά σας και την απεριόριστη έκφραση της αγάπης σας και της αποδοχής σας στο μικρό σας γι’ αυτό που είναι, βοηθήστε το να καταλάβει ότι η αγάπη σας για εκείνο δεν εξαρτάται σε καμία περίπτωση από το αν είναι καλός ή κακός μαθητής.
– Θα είναι πολύ προτιμότερο να επιδιώξετε μια ήρεμη συζήτηση μαζί του για το τι φταίει για το χαμηλό βαθμό που πήρε, πώς αισθάνεται το ίδιο γι’ αυτό, τι πιστεύει ότι θα μπορούσε να κάνει από εδώ και πέρα ώστε να βελτιωθεί. Καταστρώστε μαζί ένα πρόγραμμα συστηματικότερης προσπάθειας και προετοιμασίας για το σχολείο. Βοηθήστε δηλαδή το παιδί σας να δει το όλο ζήτημα με θετική διάθεση, με αισιόδοξη στάση, με πίστη στις ικανότητές του ότι θα τα καταφέρει καλύτερα.
– Μια πολύ πιθανή περίπτωση είναι το παιδί να ισχυριστεί ότι για τον κακό βαθμό που πήρε φταίει ο δάσκαλος. Εκτιμήστε την κατάσταση προσεκτικά κι αν το παιδί αντικειμενικά δεν έχει αδικηθεί βοηθήστε το να δεχτεί ότι η αποτυχία του οφείλεται στο ίδιο, δηλαδή ότι πήγε αδιάβαστο, ήταν απρόσεκτο κλπ. κι όχι να επαναπαυτεί ότι οφείλεται σε άλλους παράγοντες, ανεξέλεγκτους από το ίδιο, εγκαταλείποντας πιθανά κάθε προσπάθεια βελτίωσης.
– Επιδιώκετε να ενημερώνεστε τακτικά από το δάσκαλό του για τον τρόπο δουλειάς και το σύστημα που εφαρμόζεται στο σχολείο. Θα είναι χρήσιμο να ακολουθείτε τις οδηγίες που σας προτείνει για να μπορέσετε να βοηθήσετε ουσιαστικά το μικρό σας στο να έχει μια πολύ καλή επίδοση στα μαθήματα κυρίως χωρίς γνωστικά κενά.

Τι δεν πρέπει να κάνετε;
– Αποφύγετε να προβάλλετε πιθανά δικές σας απωθημένες φιλοδοξίες, άγχη, ανασφάλειες πάνω στο παιδί σας.
– Να θυμάστε ότι η έντονη πίεση προς το παιδί για καλύτερη επίδοση από έναν αγχωμένο κι εκνευρισμένο γονιό μπορεί τελικά να φέρει ακριβώς τα αντίθετα από τα προσδοκώμενα αποτελέσματα.
– Μη συγκρίνετε την επίδοση του δικού σας παιδιού με κάποιου φίλου του ή συμμαθητή του. Τα παιδιά στη σχολική ηλικία βρίσκονται σε συνεχή εξέλιξη με άλλα περισσότερο ώριμα ψυχολογικά κι άλλα λιγότερο στο να ανταποκριθούν σε αυτά που τους ζητάει το σχολείο. Ωστόσο, αυτό δε σημαίνει ότι ένα παιδί που μένει λίγο πίσω δεν είναι ικανό να προχωρήσει ή να αναπληρώσει τα κενά του. Η ήρεμη αντιμετώπιση από τους γονείς και το δάσκαλο χωρίς ακραίες αντιδράσεις, είναι ο καλύτερος τρόπος για να ανακτήσει ο μαθητής την αυτοπεποίθησή του και κυρίως να μην παραιτηθεί από κάθε προσπάθεια να βελτιωθεί νιώθοντας ανάξιος.
Πηγή:Paideia.gr

Σάββατο, 20 Ιανουαρίου 2018

Η συμβολή των Ελλήνων δασκάλων στο Μακεδονικό Αγώνα

Ο Νικόλαος Μάνος και το σχολείο της Επανομής
της Ειρήνης Ρακιτζή
Καθοριστική σημασία στην εξέλιξη του Μακεδονικού Αγώνα, κατά την πενταετία, 1903 -1908, διαδραμάτισαν αφανείς πρωταγωνιστές, των οποίων το πεδίο δράσης εναλλασσόταν μεταξύ της αίθουσας διδασκαλίας και εκτός αυτής, στις τοπικές κοινωνίες. Πρόκειται για τους δασκάλους, οι οποίοι συνδύαζαν τον εκπαιδευτικό τους ρόλο μ’ εκείνον του πράκτορα, του καθοδηγητή, του οργανωτή, του μεταφορέα οπλισμού και του συνδέσμου.
Το έργο τους αποτελεί μια άγνωστη πτυχή της συγκεκριμένης ιστορικής περιόδου, ωστόσο εξίσου καθοριστικής σημασίας με τις πράξεις ανδρείας και τη δράση των ελληνικών ανταρτικών σωμάτων, αφού ο Μακεδονικός Αγώνας, εκτός από τις συγκρούσεις Ελλήνων και Βουλγάρων ανταρτών σε γεωπολιτικό επίπεδο, ήταν αγώνας που δόθηκε για την επικράτηση και εδραίωση της εθνικής συνείδησης.
Τα προβλήματα που καλούνταν να αντιμετωπίσουν ήταν πολλαπλά, καθώς στην υπό οθωμανική διοίκηση Μακεδονία, μεγάλο τμήμα του πληθυσμού είχε αλλοφωνήσει. Ο έλεγχος των εκκλησιών και των σχολείων ήταν απαραίτητος για τη συνοχή και προϋπόθεση για την εξασθένιση της βουλγαρικής επιρροής.
Σύμφωνα με τον επιστημονικό συνεργάτη της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών, Κωνσταντίνο Παπανικολάου, ο εντοπισμός όλων εκείνων των εκπαιδευτικών που συνδύαζαν τη διδασκαλία με την ενεργή συμμετοχή στο Μακεδονικό Αγώνα, ιδιαίτερα για την περιοχή της Θεσσαλονίκης, αποτελεί δύσκολο εγχείρημα, καθώς μοναδική πηγή αποτελούσαν τα απομνημονεύματα των οπλαρχηγών του Αγώνα, σποραδικές μαρτυρίες και προξενικές εκθέσεις.
Αδημοσίευτο, πρωτογενές υλικό που εξασφάλισε η Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών από αρχεία της Διεύθυνσης Εφέδρων Πολεμιστών Αγωνιστών Θυμάτων και Αναπήρων (ΔΕΠΑΘΑ) του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και επεξεργάστηκε, για ερευνητικούς σκοπούς, ο κ. Παπανικολάου, φωτίζει και αποκαλύπτει τη δράση 4.668 αναγνωρισμένων αγωνιστών του Μακεδονικού Αγώνα, εκ των οποίων και πολλών Μακεδονομάχων εκπαιδευτικών στο νομό Θεσσαλονίκης.
Καλύπτει, επίσης, ένα σημαντικό κενό της έρευνας που μέχρι σήμερα επικεντρώνονταν στην συμβολή των απεσταλμένων αντάρτικων σωμάτων από την ελεύθερη τότε Ελλάδα, αφήνοντας στο περιθώριο τη συνεισφορά του γηγενούς μακεδονικού στοιχείου.
Και γυναίκες εκπαιδευτικοί Μακεδονομάχοι
«Είναι χαρακτηριστικό ότι, στον αγώνα των δασκάλων Μακεδονομάχων, έδρασαν με σημαντική προσφορά και γυναίκες εκπαιδευτικοί, ενώ ο καθένας λάμβανε κάποιο βαθμό, ανάλογα με την κατηγορία των καθηκόντων του στον Αγώνα. Όπως φαίνεται, υπήρχαν δύο κατηγορίες εκπαιδευτικών λειτουργών: αυτών που κατάγονταν από την Θεσσαλονίκη, αλλά δίδαξαν κυρίως εκτός νομού, και αυτών από άλλους νομούς της Μακεδονίας που δίδαξαν σε εκπαιδευτήρια της πόλης», αναφέρει στο ΑΠΕ – ΜΠΕ ο κ.Παπανικολάου.
Στην πρώτη κατηγορία ανήκει ο Αθανάσιος Δάκος από τον Βερτίσκο. Αρχικά, διετέλεσε δάσκαλος στα σλαβόφωνα χωριά της Γευγελής και της Γουμένισσας ενώ αργότερα χειροτονήθηκε ιερέας και εργάστηκε ως Πράκτορας Γ΄ τάξης, στην περιοχή του Κιλκίς. Το βαθμό αυτό λάμβαναν όσοι εργάζονταν ως συλλέκτες πληροφοριών, μεταφορείς οπλισμού και όσοι προσέφεραν κάθε είδους υπηρεσίες στους Έλληνες μαχητές.
Με τον ίδιο βαθμό αναγνωρίστηκε για την εθνική του δράση και ο δάσκαλος Δημήτριος Δημητριάδης, γνωστός με το ψευδώνυμο «Ερμής». Πράκτορας Β΄ τάξης υπήρξε ο Δημήτριος Χουζούρης, για τον οποίο, ο αρχηγός Δ. Κάκκαβος αναφέρει στο πιστοποιητικό του, ως μέλος της Εθνικής Επιτροπής της πόλης: «Βεβαιώ ο υποφαινόμενος ότι ο Δημήτριος Χουζούρης κατά τον Μακεδονικό Αγώνα προσέφερε πολλάς εθνικάς υπηρεσίας ιδία λόγω της ιδιότητος του ως δασκάλου. Υπηρέτησεν εις διάφορα ξενόφωνα χωρία όπου εχρησίμευσεν ως πολύτιμος πράκτωρ προς παροχήν πληροφοριών των εν χωρίοις εκείνοις δρώντων ανταρτικών σωμάτων ου ένεκεν υπέπεσεν εις την δυσμένειαν των τουρκικών αρχών και παρ’ ολίγον να φυλακισθεί δι’ εθνικούς λόγους…».
Αξιόλογος είναι και ο αριθμός των διδασκαλισσών από τη Θεσσαλονίκη που συμμετείχαν στον αγώνα για τη Μακεδονία. Η πλέον διάσημη είναι η γνωστή στους περισσότερους Αγγελική Μεταλλινού -Τσιώμου. Αφού υπηρέτησε στα Γιαννιτσά, διορίστηκε δασκάλα στο Μεσημέρι της Έδεσσας, όπου συνεργάστηκε με τον καπετάν Ακρίτα και τον Μητροπολίτη Στέφανο. Ήταν επικηρυγμένη από το βουλγαρικό Κομιτάτο και κινδύνευσε πολλές φορές να χάσει τη ζωή της. Για το λόγο αυτό, έφερε μαζί της πάντα περίστροφο, το οποίο της είχε προμηθεύσει ο Αντ. Εξαδάκτυλος.
Όπως προκύπτει από το αρχείο της ΔΕΠΑΘΑ, είχε βρεθεί αντιμέτωπη με τους κομιτατζήδες Λούκα και Καρατάσο. Αναφέρεται ακόμη ότι τις Κυριακές μάθαινε στα μεγαλύτερα κορίτσια τραγούδια της Ελληνικής Επανάστασης. Για την προσφορά της παρασημοφορήθηκε από το ελληνικό κράτος. Πράκτορας Β΄ τάξης αναγνωρίστηκε η, επίσης καταγόμενη από τη Θεσσαλονίκη, Στέλλα Αναστασιάδου, η οποία διηύθυνε παρθεναγωγεία στις ευαίσθητες περιοχές των Γιαννιτσών και της Στρώμνιτσας. Το εκπαιδευτικό της έργο το συνέχισε στο Κάιρο, όπου δίδαξε σε διάφορα σχολεία της εκεί ομογένειας.
Ως νηπιαγωγός και αργότερα ως διευθύντρια παρθεναγωγείου εργάστηκε η Πράκτορας Γ΄ τάξης, Ελισάβετ Ιατρίδου. Σε σχολεία της Γευγελής και του Στογιάκοβου δίδαξε η Ελένη Ζωγραφοπούλου-Λασκαρίδου, η οποία, για τη εθνική της δράση, αναγνωρίστηκε ως Πράκτορας Β΄ τάξης.
Στο Στογιάκοβο εργάστηκε και η Αλεξάνδρα Μαρκοπούλου, με σημαντικότατο έργο ως πληροφοριοδότης και αγγελιοφόρος των ανταρτικών ομάδων, ενώ πράκτορας Α΄ τάξης ήταν η Αμαλία Οικονόμου, διευθύντρια της Σχολής Χειροτεχνημάτων «Άγιος Παύλος», στη Θεσσαλονίκη και η διευθύντρια του Παρθεναγωγείου Έδεσσας, Ευφημία Πιάτσα-Κυριακοπούλου, με σημαντικό οργανωτικό έργο.
Η δράση της τελευταίας δεν περιορίστηκε στη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας από τα έδρανα. Συνεισέφερε στα ελληνικά σώματα, περιθάλποντας μαχητές, μεταφέροντας οπλισμό και προπαγανδιστικό υλικό, ενώ δεν ήταν λίγες οι φορές που, με τη χρήση πλαστών βουλγαρικών σφραγίδων, παραπλάνησε «εξαρχικούς» (Βούλγαρους).
Παρόμοιο ήταν το έργο και άλλων εκπαιδευτικών λειτουργών όπως η δασκάλα στη Φλώρινα και Πράκτορας Β΄ τάξης, Σοφία Τσιγγινάρη, η Αικατερίνη Γριζοπούλου και η Μελπομένη Φραντζελά.
 
Λάμπρος Κορομηλάς
Μακεδόνες δάσκαλοι στη Θεσσαλονίκη
Η Θεσσαλονίκη αποτέλεσε πεδίο δράσης και για γηγενείς Μακεδόνες δασκάλους, οι οποίοι συντονίζονταν από τον Έλληνα πρόξενο, Λάμπρο Κορομηλά, καθώς και από τον επικεφαλής της εθνικής προσπάθειας και αρχηγό της «Οργάνωσης Θεσσαλονίκης», Αθανάσιο Σουλιώτη – Νικολαΐδη.
Μεταξύ των συνεργατών του ήταν ο Γυμνασιάρχης, κατά τα έτη 1903-1905, Δημήτριος Σάρρος, ο επιθεωρητής, Ευθύμης Μπουντώνας, ο επιθεωρητής και ιδρυτής των ελληνογαλλικών εκπαιδευτηρίων «Σχολή Κωνσταντινίδη», ο επιθεωρητής, Γεώργιος Χατζηκυριακού, ο ιδρυτής του Μαρασλείου Λυκείου Θεσσαλονίκης, Στέφανος Νούκας, ο διευθυντής Διδασκαλείου, Χαρίλαος Χάρακας, και ο Άγγελος Παπαζαχαρίου, καθηγητής Γυμνασίου της πόλης.
Ιδιαίτερα σημαντική μορφή υπήρξε η καταγόμενη από την Έδεσσα Λίλη Βλάχου. Σπούδασε στο Αρσάκειο Αθηνών και το 1906 ανέλαβε τη διεύθυνση του Παρθεναγωγείου της γενέτειρας της. Εκεί, μύησε πολλές από τις μαθήτριες στον Αγώνα, χρησιμοποιώντας πολλές από αυτές ως συνδέσμους του ελληνικού Κομιτάτου.
Αργότερα, ύστερα από παρέμβαση του Προξενείου, μετατέθηκε στο Διδασκαλείο και νηπιαγωγείο της Θεσσαλονίκης, απ’ όπου, με τον ίδιο ζήλο, συνέχισε το έργο της, αναλαμβάνοντας ριψοκίνδυνες αποστολές. Η ενόχληση που προκάλεσε στους «εξαρχικούς» οδήγησε στην εκτέλεσή της, εντός του Διδασκαλείου.
Από οικογένεια μακεδονομάχων καταγόταν ο δάσκαλος, Γρηγόριος Παπαζαφειρίου, ο οποίος γεννήθηκε στην Ειδομένη του Κιλκίς και έδρασε ως Πράκτορας Γ΄ τάξης. Στη διάρκεια της φοιτήσεώς του στο «Ελληνικό Γυμνάσιο Θεσσαλονίκης» ήρθε σ’ επαφή με Έλληνες αξιωματικούς, που υπηρετούσαν στο Ελληνικό Προξενείο ως διπλωματικοί υπάλληλοι, καθώς και με τον Χαράλαμπο Καραμανώλη, Πράκτορα Α΄ τάξης, τον μετέπειτα ισόβιο Πρόεδρο του Πανελληνίου Συλλόγου Μακεδονομάχων «Παύλος Μελάς».
Μετά την αποφοίτησή του, το 1906, με υπόδειξη του Ελληνικού Προξενείου Θεσσαλονίκης, διορίστηκε διδάσκαλος στα χωριά, Συκιά, Όσσα, Βογδάντσα Μελισσοχώρι, Λητή, Αξιούπολη, Ειδομένη και στην Πυλαία, στα οποία μύησε τους κατοίκους τους στο Μακεδονικό Αγώνα.
Στη γενέτειρά του, συνεργάστηκε με το Ελληνικό Προξενείο Μοναστηρίου, ενώ το σπίτι του αποτελούσε τόπο μυστικών συναντήσεων πρακτόρων και οπλαρχηγών, μεταξύ των οποίων και ο Εμμανουήλ Κατσίγαρης. Σε μυστική κρύπτη φυλασσόταν ο οπλισμός και τα πολεμοφόδιά του Αγώνα.
 
Ο Νικόλαος Μάνος και η Επανομή
Μία ακόμη οικογένεια με προσφορά στον Αγώνα και στα εκπαιδευτικά δρώμενα της Θεσσαλονίκης ήταν η οικογένεια Μάνου, από την Κοζάνη.
Νικόλαος Μάνος
Ο Αθανάσιος Μάνος καταγόταν από την πόλη της Κοζάνης και έδρασε ως Πράκτορας Α’ τάξης. Εγκαταστάθηκε στην Θεσσαλονίκη διατελώντας από το 1898 έως το 1907 διευθυντής στην Αστική Σχολή Βαρδαρίου, ενώ από το 1907 έως το 1910 διευθυντής της Ιωαννιδείου Σχολής. Συμμετείχε στο Μακεδονικό Αγώνα και στο διάστημα αμέσως μετά την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης υπηρέτησε εθελοντικά ως οδηγός των περιπολιών της κρητικής χωροφυλάκης στην πόλη. Διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και στέλεχος της Φιλοπτώχου Αδελφότητος Ανδρών. Ακόμη, υπήρξε οργανωτής του μουσικού τμήματος του Ομίλου Φιλομούσων Θεσσαλονίκης.
Ο δάσκαλος Βασίλειος Μάνος έδρασε ως Πράκτορας Γ’ τάξης. Δίδαξε στο Παρθεναγωγείο Νούκα, στην Κεντρική Αστική Σχολή και από το 1913 στο Μαράσλειο Λύκειο. Διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και ιδρυτικό στέλεχος του Ομίλου Φιλομούσων Θεσσαλονίκης μαζί με τους αδελφούς του Αθανάσιο και Νικόλαο.
Τέλος, ο Νικόλαος Μάνος έδρασε ως Πράκτορας Β’ τάξης. Εγκαταστάθηκε, όπως και οι αδελφοί του, στη Θεσσαλονίκη, όπου εργάσθηκε ως δάσκαλος, στο Χορτιάτη και την Επανομή. Παρακολουθούσε και ανέφερε τις κινήσεις των Βουλγάρων στο διοικητή των ελληνικών δυνάμεων στα Γιαννιτσά, συνταγματάρχη Ρακτιβάν. Ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία ως εκδότης της εφημερίδας «Εθνική», που διανέμονταν δωρεάν και ανέπτυξε σημαντική εμπορική και φιλανθρωπική δραστηριότητα. Τιμήθηκε από τη γιουγκοσλαβική κυβέρνηση με τον Ανώτερο Ταξιάρχη του Γιουγκοσλαβικού Τάγματος του Αγίου Σάββα, αναγορεύθηκε επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Παλαιών Πολεμιστών Μακεδονίας και επίτιμος πρόεδρος του Συλλόγου Μακεδονομάχων «Παύλος Μελάς». Διετέλεσε τέλος, δύο φορές Δήμαρχος της πόλης της Θεσσαλονίκης (1929-1931, 1934-1937).
Πολλοί ακόμη εκπαιδευτικοί θα μπορούσαν να αναφερθούν, όπως ο Γεώργιος Τριανταφυλλίδης από τις Σέρρες, ο Αθανάσιος Πάσχος από την Ξυλόπολη, η Πολυξένη Ζωγράφου από τη Στρώμνιτσα, που δίδαξε στο Δρυμό, το Σωχό και τη Λητή, ο Δημήτριος Παπαστεφάνου σύνδεσμος από το Σκρα, ο φονευθείς από τους Κομιτατζήδες Χαράλαμπος Γκαρέζιος από τη Γευγελή, ο δάσκαλος στο Λαγκαδά Στυλιανός Γουνιώτης, ο Νικόλαος Κώττας από τα Πετροκέρασα της Χαλκιδικής, ο Άγγελος Παπαζαχαρίου από τον Σωχό, ο Αθανάσιος Ιατρού από τον Πολύγυρο και η διευθύντρια Παρθεναγωγείου Αγλαϊα Σχοινά.
 
Ευεργέτες των σχολείων της Θεσσαλονίκης
Κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας, τα σχολεία της ελληνικής κοινότητας της Θεσσαλονίκης, μέσα στις δυσκολίες και οικονομικές δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν για την λειτουργία τους, δέχονται τις δωρεές εξεχόντων και μη Ελλήνων, τόσο με μεγάλα κληροδοτήματα όσο και με μικρότερες προσφορές.
Σύμφωνα με τον εκπαιδευτικό, Δημήτρη Πολίτη, από τα αρχεία «Λογοδοσίες εφορείας ελληνικών εκπαιδευτηρίων» και «Πρακτικά Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου» για την περίοδο από το 1870 έως το 1910, υπάρχουν αναφορές για πέντε μεγάλα κληροδοτήματα, που πρόσφεραν σχεδόν κάθε χρόνο, ευυπόληπτοι Ελληνες, κυρίως του εξωτερικού.
Συγκεκριμένα, πρόκειται για το κληροδότημα Μόσχας – από Θεσσαλονικείς που κατοικούσαν στη Μόσχα – το οποίο πρόσφερε μεγάλα για την εποχή χρηματικά ποσά, όπως για παράδειγμα το 1886, περίπου 22.000 γρόσια ή το 1890, 7.000 οθωμανικές λίρες. Παρόμοια ήταν και η προσφορά του Δημήτριου Ρογκότη (στην οποία συνεισέφεραν αργότερα και άλλοι, όπως οι Τοσίτσας και Ιακώβου), με 10.000 γρόσια.
Υπήρχαν, εξάλλου τα κληροδοτήματα των Θεόδωρου Δούμπα, Ελισάβετ Καστριτσίου και Ιωάννη Παπάφη, ο οποίος εκτός από δωρεές σε ακίνητη περιουσία (Παπάφειο ορφανοτροφείο) προσέφερε και οικονομικές ενισχύσεις, ύψους περίπου 6.000 φράγκων.
Μικρότερες δωρεές, που αφορούσαν χρηματικά ποσά, ακίνητα, όργανα διδασκαλίας, βιβλία κ.α., προέρχονταν και από άλλους ευεργέτες, όπως οι Γιώργος Ζαρίφης και Χρηστάκης Ζωγράφος από την Κωνσταντινούπολη, οι οικογένειες Δούμπα και Οικονόμου, ο Δημήτρης Βικέλλας και ο Γρηγόρης Μαρασλής.
Στην ενίσχυση της εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη, συμμετέχουν, εξάλλου, με προσφορές τους σύλλογοι και σωματεία, όπως ο Φιλολογικός Σύλλογος Κωνσταντινούπολης, ο Σύλλογος προς Διάδοση των Ελληνικών Γραμμάτων, ο Σύλλογος «Ομηρος» της Σμύρνης, και «Βύρωνας» της Αθήνας. Δωρεές προέρχονταν και από μη ελληνικές οικογένειες, όπως της εβραϊκής οικογένειας Αλλατίνη, που το 1886 είχε προσφέρει 1.000 φράγκα.

«Υπάρχει μεγάλη γεωγραφική διασπορά των δωρεών. Ευεργεσίες προέρχονταν από την Αλεξάνδρεια, Τεργέστη, Βιέννη, Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Λίβερπουλ, Λονδίνο, Μάντσεστερ, Παρίσι κ.α.» δήλωσε ο κ.Πολίτης.
farosthermaikou.blogspot.gr